ÐẶC SAN 1/2003 - Tìm hiểu về Cá & Môi Trường Cá sống

[root]

ÐẶC SAN KỸ THUẬT CÂU 2003
TÌM HIỂU VỀ CÁ & MÔI TRƯỜNG SỐNG

Lời dẫn: Bạn có thường hay ngạc nhiên tại sao luôn có một vài cần thủ câu nhiều cá hơn những người khác không ? Lý do thì nghe rất đơn giản thôi: cần thủ đó quyết tâm chú ý tìm hiểu & ghi nhận về những đặc trưng cơ bản của nghề câu, ví như: nguyên tắc về mùa & thời tiết, cấu trúc địa hình hồ sông nơi có cá, kiểu mồi câu hợp lý cho từng loại cá, cách trình bày mồi để hấp dẫn cá v.v. và rất rất nhiều những kỹ thuật khác nữa. Vậy đó, các cụ nhà ta đã từng nói: "nghề chơi cũng lắm công phu", chẳng hề ngoa. Trong đợt đặc san kỹ thuật này, chúng tôi sưu tầm những tài liệu từ khắp nơi trên thế giới, cộng với những kinh nghiệm quý báu của những cao thủ Việt Nam, những người đã có hàng chục năm trong nghề câu cá, để mang đến cho các bạn một đôi chút kiến thức cơ bản về cá & môi trường cá sống, ngõ hầu sẽ giúp ích đôi chút cho các bạn trong nghiệp Ðiều Ngư. Chỉ có một điều, trước khi bắt đầu loạt baì viết này, cho phép tôi được nói một đôi lời nữa: điều mang lại nhiều lý thú nhất trong cuộc sống là những bất ngờ, ngạc nhiên và ... cả những điều kỳ lạ. Vận may của bạn luôn đóng một vai trò quan trọng trong bất kỳ điều gì bạn làm trong đời. Ngay cả khi bạn được tôn vinh là cần thủ vĩ đại nhất, bạn cũng chẳng thể bắt chú cá ngốc ngếch dưới nuớc cắn miếng mồi đầy cạm bẫy của bạn ! Chúc bạn may mắn.

Loài cá, trải qua hàng triệu năm phát triển, đã tự hoàn thiện chính mình để có khả năng tồn taì và phát triển trong môi trường nước. Thêm vào đó, ngoaì các giác quan cơ bản mà hầu như loài vật nào cũng có, như nhìn, nghe, nếm mùi và đánh hơi, loài cá còn có một giác quan đặc trưng nữa:  Dây thần kinh Ngoại Biên (xem hình 1). Ðặc tính này giúp cá tìm kiếm mồi, cảm nhận ra hiểm nguy trước mắt, dẫu rằng cá có thể không nhìn thấy chúng !

DÂY THẦN KINH NGOẠI BIÊN:

Là đường dây thần kinh đi dọc theo thân cá, giúp cá cảm nhận mức độ rung động trong nước, xác định tốc độ, hướng bơi, và ngay cả kích thước của của kẻ thù hay con mồi. Trong luồng nước đục, Dây thần kinh Ngoại biên quan trọng đến sự sống còn của cá hơn cả đôi mắt của nó. Không những nó giúp cá tìm mồi, tránh né kẻ thù, mà còn giúp cá định dạng các đối tượng cố định trong nước và giúp nó bơi thoải mái mà không hề va chạm với các con cá khác trong một đàn cá nhiều con cùng bơi với nhau.

TẦM NHÌN:

Cũng như loài người, cá nhìn thấy độ sáng & màu sắc thông qua các bộ cảm nhận bé tí hon, hay còn gọi là tế bào que & tế bào nón trong võng mạc của nó. Tế bào que giúp nó cảm nhận độ sáng, còntế bào nón xác định màu sắc. Với hầu hết các loại cá, đặc biệt các loài sống trong vùng nước cạn (như họ cá chẻm miệng rộng hay còn gọi là largemouth bass - BBT), có khả năng nhận diện màu sắc rất tốt. Trong vùng nước sáng gần mặt nước, khả năng nhận diện màu của những loài cá này có thể tốt như con người (giải màu khá rộng). Tuy vậy, cũng có vàì loại cá không có khả năng nhận diện màu sắc tốt như vậy. Ví dụ như loài cá Walleyes (cũng một loại Chẻm - BBT) chẳng hạn, chúng chỉ nhìn thấy màu sắc như những giải đậm nhạt màu đỏ hay xanh lá cây mà thôi. Cũng nên biết rằng chính nước đã lọc bớt màu sắc của các vật thể. Chính vì thế mà các loại cá sống dưới đáy nước sâu không có khả năng phân biệt giải màu tốt như các loài sống và kiếm ăn gần mặt nước. Càng xuống sâu, các màu cơ bản tạo nên màu tự nhiên càng mất dần. Trước tiên là màu đỏ, sau đó là màu vàng, cuối cùng là xanh dương. Các cần thủ câu cá ở đáy sâu thường hay nhận ra một điều rằng dùng mồi màu xanh dương hay xanh lá cây là hiệu quả nhất ! Thêm vào đó, do dưới nước sâu màu đỏ sẽ gần như mù đối với cá, bạn sẽ thấy rằng nhiều hãng sản xuất lưỡi câu toàn màu đỏ để tránh làm cá thấy. Tuy nhiên ngay cả khi cá không nhận ra một dải màu nhất định nào đó, nó vẫn có thể nhận dạng được đối tượng thông qua các dải màu xám, hoặc các vệt sáng (hay ánh xạ ánh sáng trong nước). Chính vì khả năng này của cá, cộng với dây thần kinh Ngoại Biên, đã giải thích một cách chính xác tại sao câu cá bằng mồi có SẮC SÁNG và GÂY DAO ÐỘNG trong nước sẽ hiệu quả hơn là dựa vào màu sắc của mồi.

Khoảng cách mà cá có thể nhìn trong nước tùy thuộc vào độ trong của nước. Trong làn nước trong veo, cá có thể nhìn xa đến 30m, nhưng trong làn nước đục, khả năng này có thể bị giảm xuống tới vài cm mà thôi. Có thể nói rằng trong những con sông chảy đều, khả năng nhìn xa trung bình của cá là khoảng 3-6m. Cá cũng có thể nhìn thấy các vật thể trên mặt nước xuyên qua làn nước thông qua "cửa sổ" là mặt nước phía trên. Ðiều thú vị là chính vì khả năng tán xạ của ánh sáng trong nước, cá thậm chí còn nhìn thấy các vật thể nằm ngoài tầm nhìn thẳng của nó ! Cũng chình vì lý do này, cần thủ nên tìm cách ẩn nấp cho khéo để đỡ làm cá sợ.

Vị trí của mắt làm cá có góc nhìn & khả năng nhìn cực kỳ bao quát. Cá có thể nhìn thấy các vật thể từ hầu như mọi hướng, trừ hướng dọc 90^o xuống dưới & hướng ngược 180^o về sau. Tuy nhiên để đánh giá khoảng cách tới đối tượng, cá thường phải quay đầu nhìn đối tượng bằng cả 2 mắt một lúc. Một số loài cá, ví dụ như họ cá Vược, với khả năng do thám siêu việt do có những góc nhìn đặc biệt do trời phú, giúp nó thậm chí nhận diện được đối tượng theo góc nhìn 3 chiều (xem hình trên) !!!

THÍNH GIÁC:

Cá có khả năng nghe kém, phải nói là kém hơn khả năng cảm nhận rung động trong nước. Mặc dù cá không có tai ngoài, nó lại có tai ẩn bên trong hoạt động như người vậy. Các tuyến tụy trong tai trong của cá vẫn có khả năng nhận thấy âm thanh và đồng thời giúp cá cân đối giữa âm thanh thông thường trong sóng nước và tạp âm.

KHƯỚU GIÁC:

Cá có khả năng đánh mùi siêu việt dưới nước so với các thú vật khác. Mùi được đánh hơi từ hệ thống các dây thần kinh dọc bên trong mũi cá. Nước sông biển sẽ được lọc trước nhất qua mũi cá, trước khi chui qua mang cá và chảy ngược ra ngoài. Cá Hồi, từ khoảng cách hàng trăm km, dựa vào khả năng đánh mùi của mình (như loài chó nhớ mùi ổ rơm hay mùi nước tiểu của nó ... !) mà giúp nó trở lại một cách chính xác nơi mà nó đã sinh ra, để tiếp tục chu kỳ sinh sản mới. Mùi cũng có thể làm cho cá nhận thấy mùi kẻ thù hay con mồi. Ngay khi một con trong đàn đánh hơi thấy mùi của kẻ thù, nó sẽ phát ra các tín hiệu qua dậy thần kinh Ngoại Biên để báo hiệu cho cả đàn cá bỏ đi. Người ta đã làm thí nghiệm múc một vài gáo nước từ bể nước chứa cá Chó (loại cá có răng nhọn, còn gọi là pike - BBT) vào trong một hồ kính thả đầy cá Rô. Ngay lập tức đàn cá Rô thể hiện trạng thái đang lâm nguy (quẫy đuôi mạnh dáo dác) và túa ra xa khỏi nhau tựa như bỏ chạy.Thí nghiệm khác cũng cho thấy rằng cá Hồi đang vào mùa đẻ có khả năng 'ngửi' thấy mùi con người hay gấu từ xa và tự động lội ngược dòng bỏ trốn.

Ngoài khả năng đánh mùi, các loài ăn thịt còn dựa vào các khả năng đặc biệt khác để tìm mồi. Mùi phát tán chậm trong nước, đồng thời nếu cá đi ngược chiều dòng sông hay biển và mồi thì ở phía sau thì nó tuyệt đối không có khả năng đánh mùi nữa. Chính vì vậy, có thể nhận định rằng chủ yếu dựa vào vào tầm nhìn và dây thần kinh Ngoại Biên mà cá có thể phát huy khả năng tìm mồi hiệu quả của mình.

NẾM MÙI:

Khả năng nếm qua mồi trước khi nuốt của cá có thể coi là có ảnh hưởng tối thiểu tới hiệu quả câu cá ! Ngoại lệ có thể nhắc tới ở đây là loại cá Tra (hay giống catfish nói chung - BBT). Vỏ ngoài da của cá Tra, và đặc biệt là bộ râu của nó (như râu mèo vậy !) có khả năng 'nếm mồi' siêu hạng trước khi ra lệnh cho cá nuốt tươi cục mồi !!!

Các hãng chuyên sản xuất 'mồi mùi' (tên quốc tế là scent - BBT) chính vì vậy mà được sự cổ vũ rất nhiệt liệt của các cần thủ câu cá chuyên nghiệp (nổi tiếng trong làng mồi mùi có KickNBass, Berkley, Pro-cure). Tuy nhiên có nhiều trường phái khác nhau về sử dụng mồi mùi. Nhiều cần thủ cho rằng mồi mùi ảnh hưởng tích cực tới việc câu hầu như tất các loại cá, trong khi đó nhiều cần thủ cho rằng mồi mùi chỉ hiệu quả nhất trên loài cá Tra (catfish nói chung) mà thôi.

Nhận định: Hiểu rõ các giác quan của từng loại cá bạn muốn câu đương nhiên sẽ nâng cao khả năng thành công của bạn rất nhiều. Ví dụ như những cần thủ kinh nghiệm khi câu bằng thuyền nhỏ thường tránh việc đặt mạnh tay các hộp đồ câu hay các thiết bị câu lân ván thuyền, đơn giản vì họ lo rằng cá có thể nhận dạng tiếng động và dao động qua làn nước ! Ngược lại các cao thủ câu cá Bass (chẻm) lại gắn thêm chuông nhỏ tí vào lưỡi câu giả khi câu trong dòng nước đục để dụ cá Bass vì loại cá này dễ say máu với tiếng động (anh Việt Hòa từng nói rằng Chẻm chỉ ăn mồi còn sống tươi, rất đúng - BBT). Câu cá Chó (pike - BBT) hay cá Ngựa sông (một loại cá trông như cá Trắm nhưng có răng và ăn thịt, có nhiều ở Sông Mây - BBT) trong vùng nước trong lại khác nữa, người ta hay gắn thêm các miếng kim loại sáng bóng vì loài này rất thích ánh sáng lấp lánh, thấy là đuổi theo đớp ngay ! Câu cá Vược gần bờ đá, cần thủ do nhận định được khả năng nhìn xuyên qua làn nước của Vược nên thường phải nấp rất kỹ, và phải đi rón rén khi mon men đến bờ để thả câu ! Hiểu được khả năng nếm & ngửi mùi của cá Tra (catfish nói chung - BBT), người ta thường dùng mồi có mùi rất nặng (bún chua, thịt thúi, pho-mai ủ lâu ngày v.v.).

Chúc các bạn may mắn.

[linhbeo]

Hơi bị chuyên sâu à nha. Cám ơn nhiều

[thang1962]

tôi đi câu mãi mà chẳng được con cá nào co cao thủ nào chỉ cách cau với

[thanhtt4]

Tốt nhất bạn nên đi câu thường xuyên, nơi nào có người cây thì đến

[ngoc trinh]

Ngoc trinh đọc bài của bạn thấy bạn viêt có rât nhiều kinh ngyệm, có phân tich ro rang làm nguoi
đoc dễ hiểu để thục hiện câu đuocj nhiều hiệu quả nhu thế đi câu mói khoái.
mong ban có nhiêu bài về ,câu hồ ,câu sông ,câu suối.câu biên chuc viêt đuoc nhiều bài.